महामार्गालगतच्या आरएमसी प्लांट्समुळे वसई-विरारमध्ये हवेचा दर्जा खालावला

वसई-विरार शहर वेगाने विकसित होत असले तरी, या प्रगतीची किंमत स्थानिक रहिवाशांना आपल्या आरोग्याने आणि पर्यावरणाने मोजावी लागत आहे. मुंबई-अहमदाबाद राष्ट्रीय महामार्गालगत असलेल्या मालजीपाडा, ससूनवघर सारख्या भागांमध्ये रेडी मिक्स काँक्रिट (आरएमसी) आणि डांबर मिक्सिंग प्लांट्सची संख्या वाढली आहे.

धक्कादायक बाब म्हणजे, काही प्लांट्स प्रशासकीय कारवाई टाळण्यासाठी मुख्यतः रात्रीच्या वेळी कार्यरत ठेवले जातात. यामुळे पांढरा / गडद धूर संपूर्ण परिसरात पसरतो, ज्यामुळे दृश्यमानता कमी होते आणि हवेचा दर्जा खालावतो. वसई-विरार महानगरपालिकेचे आयुक्त पृथ्वीराज बी.पी. यांनीही शहरातील हवेच्या गुणवत्तेबाबत चिंता व्यक्त केली होती.

प्रदूषण नियंत्रण नियमांचे उल्लंघन: महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ (MPCB) ने आरएमसी प्लांट्ससाठी स्क्रबर, बॅग फिल्टर्स, डस्ट कन्ट्रोल सिस्टीम आणि बंद-प्रकारचे एनक्लोजर अनिवार्य केले आहेत. प्लांट्सच्या सीमेवर PM10 ≤ 100 µg/m³ आणि PM2.5 ≤ 60 µg/m³ इतक्या मर्यादा ठेवण्याचे निर्देश आहेत. तसेच रात्रीच्या वेळी (काही भागांत) ऑपरेशन्सवर निर्बंध आहेत.

असे असतानाही अनेक प्लांट्स नियमांचे उल्लंघन करताना दिसतात. यापूर्वी वसईत 28 आरएमसी प्लांट्सविरुद्ध FIR दाखल झाली होती आणि काही प्लांट्स सील करण्यात आले होते. पाणी आणि हवेच्या प्रदूषणाबरोबर ट्रकमुळे रस्त्यावरील धूळही वाढते.

आरोग्य आणि शेतीवर परिणाम: रात्रीचा उग्र धूर आणि धूळ यामुळे रहिवाशांना श्वास घेण्यात अडचण, डोळे जळणे, घसा खवखवणे यासारख्या समस्या वाढल्या आहेत. मुले, वृद्ध आणि श्वसन रोग असलेल्या व्यक्तींसाठी हे विशेषतः धोकादायक आहे. महामार्गालगतच्या शेतजमिनीवर सिमेंट आणि डांबरची धूळ साचून सुपीक जमीन नापीक होत चालली आहे. एकेकाळचा हिरवागार परिसर आता धूळ आणि धुराने व्यापला जात आहे.

सरकार आणि प्रशासनाकडून कारवाई: MPCB आणि स्थानिक प्रशासनाने अनेकदा निरीक्षणे केली असून काही प्लांट्सना नोटिसा आणि बंदीचे आदेश दिले आहेत. मात्र, रहिवाशांच्या मते अंमलबजावणी अपुरी आहे. वसई-विरारसह मुंबई मेट्रोपॉलिटन प्रदेशात आरएमसी प्लांट्समुळे वाढणाऱ्या प्रदूषणावर नियंत्रण आणण्यासाठी सतत प्रयत्न सुरू आहेत.